Δεν μπορεί να περιμένει η διόρθωση στρεβλώσεων στον κατώτατο μισθό και η επίλυση εργασιακών θεμάτων

- Πιέζουν οι συνδικαλιστικές οργανώσεις επισημαίνοντας την ανάγκη ουσιαστικής αναβάθμισης του κατώτατου και ωριαία απόδοση.
- Την περίοδο 2010–2024 η κερδοφορία των επιχειρήσεων αυξήθηκε από το 17,4% στο 26,1% του ΑΕΠ, την ώρα που το μερίδιο των μισθών μειώθηκε από το 47,6% στο 44,1%. Επίσης, η συνεχής άνοδος του κόστους ζωής εντείνει τον κίνδυνο φτωχοποίησης ολοένα και μεγαλύτερων τμημάτων των εργαζομένων.
- Ζητούν συνάντηση με τον Πρόεδρο και θέτουν ακόμα τη διεύρυνση της κάλυψης των εργαζομένων με Συλλογικές Συμβάσεις, τη Στρατηγική Απασχόλησης Εργαζομένων από τρίτες χώρες και την εφαρμογή του ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ.
- Προκειμένου ο κατώτατος μισθός να αντιστοιχεί στο επίπεδο ανάπτυξης της χώρας, θα έπρεπε να αυξηθεί κατά 28% και στο επίπεδο της παραγωγικότητας κατά 26%.
Του Γιάννη Κακαρή
Σε μια χώρα που καταγράφει έναν από τους υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης και αποτελεί τη 13η πλουσιότερη χώρα της ΕΕ, αυτό δεν αντικατοπτρίζεται στους μισθούς και τα ωφελήματα των εργαζομένων. Αυτών που παράγουν τον πλούτο. Αντιθέτως, με τις αποφάσεις που έχουν ληφθεί σε σημαντικά ζητήματα, διευρύνεται το χάσμα μεταξύ του εισοδήματος της μισθωτής εργασίας και των κερδών των επιχειρήσεων.
Στην κορωνίδα της δημόσιας συζήτησης βρίσκεται ο Εθνικός Κατώτατος Μισθός και η ανεπάρκειά του, ωστόσο υπάρχουν και άλλα εξίσου σημαντικά θέματα για τα οποία οι συνδικαλιστικές οργανώσεις αποτάθηκαν με επιστολή στον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη καθώς δεν βλέπουν να προωθούνται υπέρ των εργαζομένων. Επίσης, οι συνδικαλιστικές οργανώσεις ΠΕΟ, ΣΕΚ και ΔΕΟΚ ζήτησαν συνάντηση με τον Πρόεδρο στην παρουσία του Υπουργού Εργασίας, Μαρίνου Μουσιούττα, για μια πιο ενδελεχή συζήτηση των θεμάτων.
Συγκεκριμένα, στην επιστολή των τεσσάρων σημείων περιλαμβάνεται ο Κατώτατος Μισθός, η εφαρμογή και διεύρυνση της κάλυψης των εργαζομένων με Συλλογικές Συμβάσεις, η Στρατηγική Απασχόλησης Εργαζομένων από τρίτες χώρες και η εφαρμογή του Λογισμικού ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ.
Όπως επισημαίνουν οι συντεχνίες, παρά τη θετική πορεία της κυπριακής οικονομίας –με ρυθμό ανάπτυξης 3,5% του ΑΕΠ, μείωση της ανεργίας στο 4,1%, περιορισμό του δημοσίου χρέους και αύξηση του δημοσιονομικού πλεονάσματος– παραμένει έντονη και ανησυχητική η απόκλιση μεταξύ οικονομικής ανάπτυξης, επιχειρηματικής κερδοφορίας και αμοιβών των εργαζομένων.
Ενδεικτικά αναφέρουν ότι την περίοδο 2010–2024 η κερδοφορία των επιχειρήσεων αυξήθηκε από το 17,4% στο 26,1% του ΑΕΠ, την ώρα που το μερίδιο των μισθών μειώθηκε από το 47,6% στο 44,1%. Την ίδια στιγμή, η συνεχής άνοδος του κόστους ζωής εντείνει τον κίνδυνο φτωχοποίησης ολοένα και μεγαλύτερων τμημάτων των εργαζομένων.
Κατώτατος μισθός: Ανάγκη ουσιαστικής αναβάθμισης
Πρώτο και κεντρικό ζήτημα που θέτουν οι συνδικαλιστικές οργανώσεις είναι ο κατώτατος μισθός. Όπως υπογραμμίζουν, η αξιολόγηση της Επιτροπής Αναπροσαρμογής έχει επιβεβαιώσει ότι οι μέχρι σήμερα αυξήσεις δεν επηρέασαν αρνητικά την ανάπτυξη, την απασχόληση ή την ανταγωνιστικότητα. Αντίθετα, το πραγματικό πρόβλημα εντοπίζεται στη ραγδαία αύξηση του κόστους ζωής, με τα ευρωπαϊκά στατιστικά στοιχεία να δείχνουν ότι το 60% του κατώτατου μισθού καλύπτει μόλις το ενοίκιο ενός μικρού διαμερίσματος.
Οι συντεχνίες ζητούν ο κατώτατος μισθός να συνδεθεί τουλάχιστον με το 58,5% του διάμεσου μισθού και να ενσωματώνει την ΑΤΑ, επισημαίνοντας ότι σήμερα, χωρίς την ΑΤΑ, κινείται σε αισθητά χαμηλότερα επίπεδα. Παράλληλα, επαναφέρουν με έμφαση την ανάγκη διασύνδεσης του κατώτατου μισθού με την ωριαία απόδοση, ώστε να αρθούν στρεβλώσεις και φαινόμενα αθέμιτου ανταγωνισμού μεταξύ επιχειρήσεων και κλάδων.
Δηλαδή, αυτό που λένε οι συντεχνίες είναι πως δεν μπορεί να πληρώνεται το ίδιο κάποιος που εργάζεται 38 ώρες, μαζί με κάποιον που εργάζεται 42 ώρες την εβδομάδα.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στη συμφωνία ανωτάτου επιπέδου της δεκαετίας του 1990 για το 38ωρο, η εφαρμογή της οποίας παραμένει ημιτελής σε συγκεκριμένους τομείς, όπως οι φρουροί ασφαλείας και οι καθαρίστριες.
Χαρακτηριστικό της κατάστασης είναι το γεγονός ότι σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία (Eurostat) η Κύπρος βρίσκεται στη 15η θέση των χωρών της Ευρώπης σε ό,τι αφορά την καταβολή Κατώτατου Μισθού.
Σύμφωνα με την πρόσφατη έκθεση του ΙΝΕΚ-ΠΕΟ (εκδόθηκε πριν την αλλαγή του Κατώτατου), από τη στατιστική συσχέτιση του κατώτατου μισθού με το επίπεδο ανάπτυξης στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προκύπτει ότι οι κατώτατοι μισθοί που καταβάλλονται είναι ανάλογοι του ΑΕΠ ανά κάτοικο και ανάλογοι της παραγωγικότητας της εργασίας.
Επομένως, όσο πιο εύπορη είναι μια χώρα, και όσο υψηλότερη είναι η παραγωγικότητα της εργασίας, τόσο υψηλότερος τείνει να είναι ο κατώτατος μισθός στη χώρα αυτή. Με αυτά τα δύο κριτήρια, προκύπτει από την επεξεργασία των στατιστικών στοιχείων ότι ο κατώτατος μισθός που καταβάλλεται στην Κύπρο είναι θεαματικά μικρότερος από αυτόν που δικαιολογούν το ΑΕΠ ανά κάτοικο και το επίπεδο της παραγωγικότητας.
Σύμφωνα με την έκθεση, προκειμένου ο κατώτατος μισθός να αντιστοιχεί στο επίπεδο ανάπτυξης της χώρας, θα έπρεπε να αυξηθεί κατά 28% και στο επίπεδο της παραγωγικότητας κατά 26%. Υπογραμμίζεται, επίσης, πως είναι αρνητικό το γεγονός ότι ο Κατώτατος αναπροσαρμόζεται στην Κύπρο κάθε δύο έτη και ότι αυτό διευρύνει τις αποκλίσεις, αφού η Κύπρος ήταν το μοναδικό κράτος στην Ευρωπαϊκή Ένωση που δεν προχώρησε σε αύξηση του κατώτατου μισθού το 2025.
Ως εκ τούτου, είναι πασιφανές ότι η αύξηση στον Κατώτατο περίπου κατά 8,8% δεν πλησιάζει καν το ύψος που θα έπρεπε να έχει.
Στις αντιδράσεις και πιέσεις των συνδικαλιστικών οργανώσεων για ωριαία απόδοση του κατώτατου μισθού, ο υπουργός απάντησε ότι αυτές οι «εκκρεμότητες» θα ξεκινήσουν να συζητούνται στο εργατικό συμβουλευτικό σώμα, το οποίο συνεδρίασε για πρώτη φορά υπό τον Μαρίνο Μουσιούττα την περασμένη Παρασκευή και επεσήμανε πως τα συμφωνηθέντα θα εφαρμοστούν από την ανανέωση του διατάγματος που θα γίνει την 1/1/2028.
Και η ΟΕΒ, παρά το γεγονός ότι δεν αποδέχεται ωριαία απόδοση, συμφωνεί με τον υπουργό πως οποιοδήποτε αλλαγή πρέπει να περιμένει δύο χρόνια.
Ωστόσο, οι συνδικαλιστικές οργανώσεις αντιδρούν σημειώνοντας πως δεν μπορεί να περιμένει δύο χρόνια να διευθετηθεί ένα ζήτημα το οποίο επηρεάζει τη δυνατότητα να ανταπεξέλθουν σε βασικές τους ανάγκες μια σημαντική μερίδα εργαζομένων. Υποδεικνύουν ακόμη ότι ο κατώτατος μισθός αποφασίζεται και καθορίζεται μέσα από κυβερνητικό διάταγμα, διευκρινίζοντας ότι δεν είναι απότοκο κοινωνικού διαλόγου ούτε ανατροπή κάποιας κοινής απόφασης. Δηλαδή η διαδικασία δεν έχει καμία σχέση με αυτήν της ΑΤΑ ή της ανανέωσης Συλλογικών Συμβάσεων.
Συλλογικές Συμβάσεις: Κρίσιμο εργαλείο κοινωνικής προστασίας
Το δεύτερο βασικό αίτημα αφορά την επέκταση και διεύρυνση της κάλυψης των εργαζομένων μέσω Συλλογικών Συμβάσεων. Οι συντεχνίες τονίζουν ότι η πρόσφατη απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου σε σχέση με την Οδηγία για τον Ευρωπαϊκό Κατώτατο Μισθό ενισχύει την ανάγκη για θεσμικές παρεμβάσεις, ώστε να επιτευχθεί ο ευρωπαϊκός στόχος κάλυψης τουλάχιστον του 80% των εργαζομένων.
Καλούν την κυβέρνηση να προχωρήσει άμεσα στην κατάθεση του σχετικού νομοσχεδίου, που ήδη καθυστερεί, ενώ στο μεσοδιάστημα ζητούν την ενεργοποίηση της συμφωνίας της 13ης Νοεμβρίου 2025, για σύνδεση των δημοσίων συμβάσεων με την εφαρμογή Συλλογικών Συμβάσεων.
Εργαζόμενοι από τρίτες χώρες: Επανεξέταση της στρατηγικής και διασύνδεση με Συμβάσεις
Ιδιαίτερα επικριτικές εμφανίζονται οι συντεχνίες για το ισχύον πλαίσιο εργοδότησης εργαζομένων από τρίτες χώρες, το οποίο δημιουργεί σοβαρές στρεβλώσεις και συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού εις βάρος των ντόπιων και κοινοτικών εργαζομένων.
Ζητούν επανασυζήτηση της στρατηγικής, με επαναφορά της διασύνδεσης των αδειών εργασίας με την εφαρμογή συλλογικών συμβάσεων, ενεργοποίηση των Συμβουλευτικών Τεχνικών Επιτροπών και ενίσχυση της διαφάνειας στη διαδικασία έκδοσης αδειών. Αυτό που δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό είναι το γεγονός ότι δίνονται άδειες σε επιχειρήσεις που δεν εφαρμόζουν Συλλογικές Συμβάσεις.
ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ: Διαφάνεια και έλεγχος για ανάχωμα στην εκμετάλλευση
Αναφορικά με το λογισμικό Εργάνη ΙΙ, οι συνδικαλιστικές οργανώσεις ζητούν να μην καθυστερήσει η εφαρμογή του καθώς πρόκειται για ένα εργαλείο το οποίο θα ενισχύσει τη διαφάνεια αφού κάθε εργοδότης θα πρέπει να καταχωρεί σε αυτό τους όρους εργοδότησης, τις ώρες εργασίας και τους μισθούς για κάθε εργαζόμενο. Πρόσβαση σε αυτά τα δεδομένα θα έχει ο εργαζόμενος για ενημέρωση σε σχέση με τα στοιχεία που τον αφορούν. Ως εκ τούτου, θεωρείται ότι θα δοθεί η δυνατότητα πιο ολοκληρωμένων ελέγχων σε σχέση με την ομαλή λειτουργία της αγοράς εργασίας και αποτροπής φαινομένων εκμετάλλευσης εργαζομένων, όπως και αδήλωτης και υποδηλωμένης εργασίας.