Δεν φταίει η φορολογική μεταρρύθμιση αλλά η νοοτροπία

Έντονη γκρίνια επικρατεί το τελευταίο διάστημα γύρω από τις αλλαγές που έφερε η φορολογική μεταρρύθμιση, παρότι -ειδικά για τη μεσαία τάξη- οι πρόνοιές της είναι ιδιαίτερα γενναιόδωρες. Δύσκολα θα βρει κανείς πολίτη που να μην έχει «πελαγώσει» με τις λεπτομέρειες της νέας νομοθεσίας, καθώς πρόκειται πράγματι για μια απαιτητική και σύνθετη διαδικασία.
Ωστόσο, το Τμήμα Φορολογίας, από την πρώτη στιγμή, προχώρησε στην έκδοση επεξηγηματικού οδηγού, σε αναλυτικές ερωταπαντήσεις, καθώς και στη δημιουργία ειδικού εργαλείου υπολογισμού του φόρου και των εκπτώσεων. Πρόκειται για εργαλεία που αφορούν τη φορολογική δήλωση που θα υποβληθεί το 2027 για το φορολογικό έτος 2026 και στόχο έχουν να διευκολύνουν ουσιαστικά τους πολίτες.
Παρά τα πιο πάνω, δεν είναι λίγοι οι πολίτες που, απευθυνόμενοι σε επαγγελματίες του χώρου, λαμβάνουν συγκεχυμένες ή ελλιπείς εξηγήσεις για τις αλλαγές. Ο λόγος είναι απλός: κάποιοι δεν μερίμνησαν καν να μελετήσουν το διαθέσιμο ενημερωτικό υλικό του αρμόδιου τμήματος. Αντί αυτού, περιορίζονται στο να χαρακτηρίζουν τη διαδικασία περίπλοκη και κοστοβόρα, χωρίς να τεκμηριώνουν επαρκώς τους ισχυρισμούς τους. Αποτέλεσμα είναι να καλλιεργείται φόβος και δυσπιστία. Όσοι, λοιπόν, σπεύδουν να δαιμονοποιήσουν τη νέα τάξη πραγμάτων, οφείλουν πρώτα να διαβάσουν τον επεξηγηματικό οδηγό και να αξιοποιήσουν το ειδικό εργαλείο υπολογισμού, ώστε να εξοικειωθούν με τις αλλαγές.
Παράλληλα, πολλές από τις απορίες που εκφράζονται αναμένεται να επιλυθούν μέσα από εξειδικευμένα σεμινάρια, στα οποία τεχνοκράτες αναλύουν, μία προς μία, τις νέες πρόνοιες. Σημειώνεται ότι τα σεμινάρια αυτά δεν περιορίζονται μόνο στις διαφοροποιήσεις που αφορούν τον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων, αλλά επεκτείνονται και στις σημαντικές αλλαγές που επηρεάζουν τις επιχειρήσεις. Σε τελική ανάλυση, ως κοινωνία καλούμαστε να απαντήσουμε σε ένα βασικό ερώτημα: θέλουμε να συνεχίσουμε με τις πρακτικές του παρελθόντος ή επιθυμούμε τον εκσυγχρονισμό; Η πιο λογική απάντηση είναι η δεύτερη. Υπό αυτό το πρίσμα, δύσκολα μπορεί να υποστηριχθεί ότι το νέο φορολογικό καθεστώς είναι χειρότερο από το προηγούμενο.
Για να πετύχει, όμως, το νέο εγχείρημα, απαιτείται η συμβολή όλων: του κράτους, των φορολογουμένων και των επαγγελματιών. Πρωτίστως, χρειάζεται αλλαγή νοοτροπίας. Η φορολογική συμμόρφωση πρέπει να πάψει να αντιμετωπίζεται ως αγγαρεία και να γίνει συνειδητή στάση ζωής. Στις σκανδιναβικές χώρες, οι φορολογούμενοι τηρούν ευλαβικά τη φορολογική νομοθεσία, απολαμβάνοντας, βεβαίως, και τα αντίστοιχα οφέλη. Το ίδιο οφείλει να ισχύσει και στη χώρα μας. Παρ’ όλα αυτά, ακούγονται έντονες διαμαρτυρίες για την υποχρέωση υποβολής φορολογικής δήλωσης από όλους τους πολίτες ηλικίας 25 έως 71 ετών, ακόμη και όταν τα εισοδήματά τους δεν υπερβαίνουν το αφορολόγητο όριο των 22.000 ευρώ.
Διερωτάται κανείς ποιο ακριβώς είναι το πρόβλημα. Αν οι πολίτες εμπεδώσουν αυτή την υποχρέωση από νεαρή ηλικία, θα τη μεταφέρουν και στα παιδιά τους, συμβάλλοντας στη σταδιακή αλλαγή πρακτικών και αντιλήψεων. Για χρόνια, το «μαύρο» χρήμα και τα αδήλωτα εισοδήματα θεωρούνταν σχεδόν αυτονόητα. Κάποιοι πλούτισαν μέσω της φοροδιαφυγής χωρίς συνέπειες, ενώ όσοι ήταν συνεπείς στις υποχρεώσεις τους συχνά ένιωθαν οι «κορόιδοι» της υπόθεσης. Η μεταρρύθμιση επιχειρεί να βάλει τέλος σε αυτή την ανισορροπία.
Με τις ασφαλιστικές δικλείδες που περιλαμβάνει, όσοι επιχειρήσουν να ξεγελάσουν το κράτος δεν θα επωφεληθούν από φορολογικές εκπτώσεις και απαλλαγές. Ουσιαστικά, έκλεισαν «παράθυρα» που επέτρεπαν τη μη συμμόρφωση. Αντί, λοιπόν, να πολεμούμε τη μεταρρύθμιση, θα ήταν προτιμότερο να συμβάλουμε όλοι στην επιτυχία της. Κάθε αρχή είναι δύσκολη – κανείς δεν το αμφισβητεί. Αν, όμως, καλλιεργηθούν νέες νοοτροπίες, το όφελος θα είναι συλλογικό.
Είναι καιρός, ως Κύπριοι, να αρχίσουμε να αποδεχόμαστε τις αλλαγές. Ας ελπίσουμε ότι δεν θα ασκηθούν πιέσεις προς τα κόμματα, ιδίως ενόψει βουλευτικών εκλογών, για να αρχίσει το «ξήλωμα» της μεταρρύθμισης με μοναδικό στόχο την άγρα ψήφων. Σε μια τέτοια περίπτωση, το κράτος οφείλει να σταθεί ανάχωμα και να μην υποχωρήσει, όπως συνέβη στο παρελθόν με τη μεταρρύθμιση στο Δημόσιο.
Η φορολογική μεταρρύθμιση δεν είναι απλώς μια αλλαγή νόμων. Είναι τεστ ωριμότητας. Και, μέχρι στιγμής, δεν το περνάμε όλοι.