ΕΚ: Στήριξη στο Κυπριακό, αλλά και έντονη προσήλωση στη διατλαντική στρατηγική

Του
Κωστή Πιτσιλλούδη
Μία πολύ σημαντική ψηφοφορία διεξήχθη στην Ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου για την εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συγκεντρώνοντας έντονο ενδιαφέρον, καθώς πέραν της καθιερωμένης συζήτησης κατατέθηκαν περισσότερες από 100 τροπολογίες.
Το ψήφισμα για την εφαρμογή της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας για το 2025 αποτυπώνει τις επιλογές, τις προτεραιότητες αλλά και τις αντιφάσεις της ΕΕ σε ένα ασταθές διεθνές περιβάλλον. Παρά τις ουσιαστικές αναφορές στο Κυπριακό και το Παλαιστινιακό Ζήτημα, αναδεικνύεται έντονα ο γεωστρατηγικός προσανατολισμός προς τη διατλαντική συμμαχία και τη λογική της στρατιωτικής αποτροπής, γεγονός που περιορίζει τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως αυτόνομου και ανεξάρτητου γεωπολιτικού δρώντα.
Το ψήφισμα υπό τον τίτλο «Εφαρμογή της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας – ετήσια έκθεση 2025» επιχειρεί μία ετήσια αποτίμηση των επιλογών, των προτεραιοτήτων και των παρεμβάσεων της ΕΕ σε ένα διεθνές περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από αυξημένες εντάσεις και συνεχιζόμενες κρίσεις.
Το ψήφισμα εξετάζει, μεταξύ άλλων, τις σχέσεις της ΕΕ με βασικούς διεθνείς εταίρους, τον τρόπο με τον οποίο η ΕΕ τοποθετείται απέναντι σε περιφερειακές συγκρούσεις, καθώς και τα εργαλεία που χρησιμοποιεί στο πλαίσιο της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας.
Παράλληλα, αποτυπώνεται η προσπάθεια ενίσχυσης της ευρωπαϊκής παρουσίας στη διεθνή σκηνή, αλλά και τα όρια και οι αντιφάσεις που αναδεικνύονται στη χάραξη μιας κοινής γραμμής μεταξύ των κρατών-μελών. Σημειώνεται ότι το ψήφισμα έλαβε 392 ψήφους υπέρ, 179 κατά, ενώ 83 τήρησαν αποχή.
Όσον αφορά τις κυπριακές ψήφους, οι δύο ευρωβουλευτές του ΔΗΣΥ και ο ευρωβουλευτής του ΔΗΚΟ ψήφισαν υπέρ, ο ευρωβουλευτής του ΑΚΕΛ κατά, ενώ Γ. Γεάδη και Φ. Παναγιώτου τήρησαν αποχή.
Έντονο κυπριακό άρωμα
Το ψήφισμα είχε έντονο κυπριακό άρωμα, καθώς γίνεται ονομαστική αναφορά στην ανεξαρτησία και την εδαφική ακεραιότητα της Κύπρου, σύμφωνα με το Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.
Το ψήφισμα επισημαίνει ότι η εξωτερική πολιτική της Τουρκίας εξακολουθεί να έρχεται σε αντίθεση με τις αξίες και τις θέσεις της ΕΕ και τονίζει ότι η εποικοδομητική συμμετοχή της Τουρκίας είναι καθοριστικής σημασίας για την επανέναρξη των συνομιλιών υπό την αιγίδα του ΟΗΕ για τη διευθέτηση του Κυπριακού Ζητήματος. Το ψήφισμα καλεί σε ταχεία επανέναρξη των συνομιλιών για τη διευθέτηση του Κυπριακού εντός του συμφωνηθέντος πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών και ζητά επιτακτικά να αποφευχθούν τυχόν μονομερείς ενέργειες που δεν συνάδουν με μια ειρηνική διευθέτηση.
Υπογραμμίζει επίσης την ανάγκη όπως τηρηθούν το καθεστώς της Πράσινης Γραμμής και η εντολή της ειρηνευτικής δύναμης των Ηνωμένων Εθνών στην Κύπρο.
Παράλληλα, τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής του ΑΚΕΛ, Γιώργος Γεωργίου, η οποία υπερψηφίστηκε με 557 ψήφους, μπορεί να κριθεί ως ιδιαίτερα σημαντική, καθώς εστιάζει στο διορισμό του Γιοχάνες Χαν από την Επιτροπή ως ειδικού απεσταλμένου για την Κύπρο, ο οποίος υπογραμμίζει τη δέσμευση της ΕΕ για μια συνολική διευθέτηση βάσει των συμφωνημένων αρχών και την ετοιμότητά της να συμβάλει στη διαδικασία επίλυσης στο πλαίσιο του ΟΗΕ.
Ο ευρωβουλευτής του ΑΚΕΛ υπέβαλε επίσης μία δεύτερη τροπολογία στην οποία καλούσε όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ να σταματήσουν όλες τις εξαγωγές όπλων στην Τουρκία, λόγω της στρατιωτικοποιημένης εξωτερικής της πολιτικής.
Σημειώνεται ότι η εν λόγω τροπολογία δεν ενσωματώθηκε στο τελικό κείμενο του ψηφίσματος, καθώς κατά πλειοψηφία όλες οι πολιτικές ομάδες, πλην της Αριστεράς, τάχθηκαν κατά συγκεντρώνοντας 421 ψήφους.
Παλαιστινιακό Ζήτημα
Στο ψήφισμα υπογραμμίζεται ότι η επίτευξη βιώσιμης ειρήνης στη Μέση Ανατολή προϋποθέτει την ύπαρξη μίας αξιόπιστης πολιτικής διαδικασίας, με σαφή στόχο τη λύση δύο κρατών, στη βάση των συνόρων του 1967.
Όπως αναφέρεται, η λύση αυτή θα πρέπει να διασφαλίζει τη συνύπαρξη δύο κυρίαρχων και δημοκρατικών κρατών, που θα ζουν ως ειρηνικοί γείτονες, με την Ιερουσαλήμ να αποτελεί κοινή πρωτεύουσα.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καλεί όλα τα εμπλεκόμενα μέρη να εντείνουν τις προσπάθειές τους για την άρση των εμποδίων που παρεμποδίζουν τη συγκεκριμένη προοπτική, ενώ καταδικάζει ρητά την επέκταση των ισραηλινών εποικισμών στη Δυτική Όχθη και την Ανατολική Ιερουσαλήμ, χαρακτηρίζοντάς τους ως βασικό εμπόδιο στη λύση. Στο ίδιο πλαίσιο, χαιρετίζονται οι κυρώσεις που εγκρίθηκαν σε βάρος εξτρεμιστών Ισραηλινών εποίκων.
Παράλληλα, το ψήφισμα υπογραμμίζει το ρόλο της Παλαιστινιακής Αρχής ως κύριου συνομιλητή της Ευρωπαϊκής Ένωσης στα παλαιστινιακά εδάφη και επαναβεβαιώνει ότι οποιαδήποτε μελλοντική διακυβέρνηση στη Λωρίδα της Γάζας θα πρέπει να αποκλείει τη συμμετοχή τρομοκρατικών οργανώσεων, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα την αποστρατιωτικοποίηση της περιοχής.
Το Ευρωκοινοβούλιο επαναλαμβάνει, επίσης, την αντίθεσή του σε οποιοδήποτε σχέδιο προσάρτησης της Γάζας ή άλλων παλαιστινιακών εδαφών, καθώς και σε πρακτικές μαζικών και βίαιων μετακινήσεων πληθυσμών.
Σε ξεχωριστή αναφορά, το ψήφισμα ενθαρρύνει τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, τον Αραβικό Σύνδεσμο, τους περιφερειακούς εταίρους και την Ευρωπαϊκή Ένωση να ενισχύσουν το συντονισμό της στήριξης των χορηγών, να εποπτεύουν αυστηρά τη χρηματοδότηση και να διασφαλίζουν ότι η βοήθεια για την ανασυγκρότηση κατευθύνεται στην ενίσχυση των θεσμών της κοινωνίας των πολιτών και της αποτελεσματικής διακυβέρνησης.
Τα μελανά σημεία
Παρά τις θετικές αναφορές που περιλαμβάνει στο Κυπριακό Ζήτημα, το ψήφισμα έχει έντονο προσανατολισμό προς τη γεωστρατηγική πόλωση του διεθνούς συστήματος, υιοθετώντας μία μονοδιάστατη «δυτική» προσέγγιση.
Σε μία περίοδο αυξημένων εντάσεων και ανακατατάξεων στις σχέσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ευρωπαϊκής Ένωσης, το κείμενο υιοθετεί ρητορική που εδράζεται στο στρατηγικό δόγμα του ΝΑΤΟ. Ειδικότερα, το ψήφισμα υπογραμμίζει την ανάγκη διατήρησης και ενίσχυσης μιας ισχυρής διατλαντικής εταιρικής σχέσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά στο πλαίσιο της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, σημειώνοντας ότι αυτή «παραμένει απαραίτητη και αποτελεί τον πυρήνα της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφάλειας».
Ενισχύει παράλληλα τη λογική της στρατιωτικής αποτροπής και της αντιπαράθεσης, περιορίζοντας το ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως αυτόνομου γεωπολιτικού δρώντα με δυνατότητα ανεξάρτητης στρατηγικής παρέμβασης.
Την ίδια ώρα, η Έκθεση αποφεύγει οποιαδήποτε ουσιαστική κριτική αποτίμηση του ρόλου των Ηνωμένων Πολιτειών σε κρίσιμα ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ενδεικτικά, δεν γίνεται αναφορά στις ανισορροπίες που χαρακτηρίζουν τις εμπορικές σχέσεις μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ, ούτε σε πρόσφατες απειλές ή πιέσεις που αφορούν ευρωπαϊκά εδάφη, όπως στην περίπτωση της Γροιλανδίας.
Παράλληλα, το ψήφισμα προωθεί τη μετάβαση σε καθεστώς ειδικής πλειοψηφίας για τη λήψη αποφάσεων που αφορούν την κοινή εξωτερική πολιτική και την επιβολή κυρώσεων. Η συγκεκριμένη κατεύθυνση εγείρει σοβαρές ανησυχίες, καθώς εκτιμάται ότι μπορεί να οδηγήσει σε περιορισμό της εθνικής κυριαρχίας των κρατών-μελών, αφαιρώντας τους το δικαίωμα της ομοφωνίας σε κρίσιμα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής.
Όσον αφορά την Κύπρο, η εν λόγω στροφή ενδέχεται να μας οδηγήσει σε επικίνδυνες ατραπούς για το Κυπριακό Ζήτημα.