Ελεγκτική: Επτά χρόνια παραλείψεων άφησαν την Κύπρο απροστάτευτη από drones

Σοβαρές αποτυχίες της αναθέτουσας αρχής και σε όλα τα στάδια μιας δημόσιας σύμβασης ανέδειξε η Ελεγκτική Υπηρεσία, μέσα από τις δηλώσεις του λειτουργού της, Μάριου Πετρίδη, στο Πρωτοσέλιδο. Όπως τόνισε, η υπόθεση αυτή, η οποία συζητήθηκε στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Ελέγχου, αποτυπώνει μια συστημική ανεπάρκεια, η οποία ξεκινά από την προετοιμασία των εγγράφων του διαγωνισμού και φτάνει μέχρι την εκτέλεση της σύμβασης, το στάδιο όπου, όπως σημείωσε, «έρχονται να φανούν και να αποτυπωθούν όλες οι αδυναμίες των δύο προηγούμενων».
Σύμφωνα με τον κ. Πετρίδη, ο πρώτος διαγωνισμός προκηρύχθηκε τον Ιούλιο του 2018 και ακυρώθηκε ένα χρόνο αργότερα, τον Ιούλιο του 2019, με την αιτιολογία ότι δεν υπήρχαν διαθέσιμα κονδύλια στον προϋπολογισμό της αναθέτουσας αρχής. Το στοιχείο αυτό καταγράφεται ως ιδιαίτερα προβληματικό στην έκθεση, καθώς ακολούθησε περίοδος αδράνειας δύο ετών, μέχρι την προκήρυξη δεύτερου διαγωνισμού τον Ιούνιο του 2021.
Η κατακύρωση του δεύτερου διαγωνισμού έγινε τον Σεπτέμβριο του 2021, ωστόσο η υπογραφή της σύμβασης καθυστέρησε μέχρι τον Ιούνιο του 2022, λόγω προσφυγών στην Αναθεωρητική Αρχή Προσφορών. Το έργο τέθηκε υπό εκτέλεση για περίοδο περίπου τριών ετών, πριν τελικά τερματιστεί τον Απρίλιο του 2025. Όπως εξήγησε ο λειτουργός της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, ο τερματισμός επήλθε εξαιτίας ουσιαστικής αποτυχίας στους ελέγχους παραλαβής, με αποτέλεσμα ο ανάδοχος να κριθεί ότι δεν εκπλήρωσε τις συμβατικές του υποχρεώσεις.
Κεντρικό εύρημα της έκθεσης, όπως υπογράμμισε ο κ. Πετρίδη, αφορά τα ίδια τα έγγραφα του διαγωνισμού. Το έργο είχε προβλεφθεί να εκτελείται σε τρεις φάσεις εντός τριών ετών, χωρίς όμως να καθορίζονται συγκεκριμένα, δεσμευτικά χρονοδιαγράμματα και παραδοτέα για κάθε φάση. Αυτό, όπως είπε, άφησε στον ανάδοχο ουσιαστικά πλήρη ευχέρεια να επικαλείται ότι βρίσκεται εντός του συνολικού χρονικού πλαισίου, ακόμη και αν δεν υπήρχε ουσιαστική πρόοδος. Κατά την εκτίμησή του, αν υπήρχαν σαφείς φάσεις με συγκεκριμένες ημερομηνίες, το έργο θα μπορούσε να είχε ακυρωθεί πολύ νωρίτερα, ίσως ακόμη και στους πρώτους έξι ή δώδεκα μήνες, αποτρέποντας μεγαλύτερη ζημιά.
Απαντώντας σε ερωτήματα περί ευθυνών, ο λειτουργός της Ελεγκτικής Υπηρεσίας ξεκαθάρισε ότι την ευθύνη φέρει η αναθέτουσα αρχή, η οποία οφείλει να διαθέτει την αναγκαία τεχνογνωσία. Σε περιπτώσεις που δεν υπάρχει επαρκές τεχνικό προσωπικό, η νομοθεσία αλλά και οι πρόνοιες των προϋπολογισμών επιτρέπουν την πρόσληψη εξωτερικών ειδικών συμβούλων, τόσο για την ετοιμασία των εγγράφων του διαγωνισμού όσο και για την παρακολούθηση της εκτέλεσης της σύμβασης. Όπως σημείωσε, η τελική ευθύνη παραμένει πάντοτε στην αναθέτουσα αρχή, ωστόσο στην προκειμένη περίπτωση τέτοιες δυνατότητες δεν αξιοποιήθηκαν.
Σε ό,τι αφορά το οικονομικό σκέλος, διευκρινίστηκε ότι το συνολικό ποσό της σύμβασης ανερχόταν σε 2,17 εκατ. ευρώ, ωστόσο, μετά τον τερματισμό της, δεν καταβλήθηκαν χρήματα πέραν της προκαταβολής. Συγκεκριμένα, η Αστυνομία Κύπρου προχώρησε σε κατάσχεση της εγγυητικής προκαταβολής ύψους περίπου 497.000 ευρώ, καθώς και της εγγυητικής πιστής εκτέλεσης ύψους 82.842 ευρώ. Πέραν αυτών, δεν έγινε οποιαδήποτε άλλη πληρωμή προς τον ανάδοχο, στοιχείο που ο κ. Πετρίδης χαρακτήρισε τουλάχιστον ως ένα θετικό δεδομένο μέσα στη συνολική αρνητική εικόνα.
Παρά ταύτα, όπως τόνισε, το κράτος έμεινε εκτεθειμένο ως προς την υλοποίηση του αντικειμένου της σύμβασης. Η Αστυνομία Κύπρου ενημέρωσε τον Σεπτέμβριο του 2025, τέσσερις μήνες μετά τον τερματισμό, ότι ορίστηκε αρμόδια επιτροπή για τον περαιτέρω χειρισμό του ζητήματος. Μετά τη δημοσιοποίηση της έκθεσης της Ελεγκτικής Υπηρεσίας στις 2 Δεκεμβρίου 2025, η Αστυνομία ανακοίνωσε ότι έχει λάβει πρόσθετα μέτρα για την προστασία των κρίσιμων υποδομών της Κυπριακής Δημοκρατίας.
«Είναι θετικό να ακούμε ότι υιοθετούνται συστάσεις και γίνονται διορθωτικές κινήσεις», κατέληξε ο κ. Πετρίδης, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι τα ευρήματα της έκθεσης καταδεικνύουν την ανάγκη για ουσιαστικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται, προκηρύσσονται και παρακολουθούνται οι δημόσιες συμβάσεις.
Διαβάστε επίσης: Η Ελεγκτική «καρφώνει» την Αστυνομία για το ναυάγιο του αντι-drone συστήματος