Η απόσπαση στη Μόσχα δεν ήταν χρυσορυχείο για δύο αστυνομικούς

Το Εφετείο απέρριψε την απαίτηση καταβολής αποζημιώσεων που άγγιζαν το μισό εκατομμύριο ευρώ (και για τους δύο αστυνομικούς) γιατί το υπουργικό συμβούλιο απλώς τα είχε κάνει θάλασσα το 2002
Το Εφετείο έβαλε οριστική τελεία στις προσδοκίες δύο αστυνομικών οι οποίοι περίμεναν πως οι δικαστικές ακυρώσεις των αποφάσεων για τον τερματισμό της απόσπασής τους στη Μόσχα, θα μεταφράζονταν αυτόματα σε ζεστό χρήμα στις τσέπες τους. Το δικαστήριο απέρριψε την έφεση των δύο αστυνομικών κρίνοντας πως δεν κατάφεραν να αποδείξουν ζημιά που να προκύπτει άμεσα από τις λανθασμένες διοικητικές αποφάσεις και τους υποχρέωσε μάλιστα να καταβάλουν δικαστικά έξοδα ύψους €4.000 συν ΦΠΑ.
Φιλόδοξη απαίτηση
Οι δύο πρωταγωνιστές της υπόθεσης Ι.Κ. και Χ.Χ, επιχείρησαν να αξιοποιήσουν το Άρθρο 146(6) του Συντάγματος, το οποίο δίνει την δυνατότητα σε έναν πολίτη, αφού πρώτα κερδίσει μια μάχη στα διοικητικά δικαστήρια ακυρώνοντας μια πράξη της διοίκησης, να ζητήσει ακολούθως αποζημιώσεις από τα πολιτικά δικαστήρια. Προϋπόθεση βεβαίως για κάτι τέτοιο, η ζημιά να είναι άμεση συνέπεια της πράξης που ακυρώθηκε. Στη συγκεκριμένη περίπτωση οι δύο αστυνομικοί ζητούσαν ένα διόλου ευκαταφρόνητο ποσό που άγγιζε τις €230.430 για τον καθένα! Τα χρήματα αυτά αφορούσαν τη διαφορά των απολαβών που θα είχαν αν παρέμεναν στη ρωσική πρωτεύουσα μαζί με διάφορα έξοδα μετακίνησης και πρώτης εγκατάστασης.
Αποστολή στη Μόσχα που έληξε άδοξα
Όλα ξεκίνησαν το μακρινό 2002, όταν η κυβέρνηση Χριστόφια αποφάσισε να ενισχύσει τις διπλωματικές αποστολές με αστυνομικούς για την έκδοση θεωρήσεων εισόδου στο πλαίσιο των υποχρεώσεων της Κύπρου για τη Συνθήκη Σένγκεν. Το Υπουργικό Συμβούλιο έδωσε το πράσινο φως και οι Ι.Κ. και Χ.Χ. βρέθηκαν στη Μόσχα τον Φεβρουάριο του 2003 εφοδιασμένοι με διπλωματικά διαβατήρια και την ανάλογη διπλωματική αίγλη. Η χαρά τους όμως κράτησε ελάχιστα αφού μόλις δύο μήνες μετά ενημερώθηκαν πως ο Υπουργός Εξωτερικών τερμάτιζε την απόσπασή τους και έπρεπε να επιστρέψουν πίσω στην υπηρεσία τους στην Αστυνομία.
Διοικητικό πινγκ πονγκ και συνεχείς ακυρώσεις
Από εκείνο το σημείο ξεκίνησε ένας μαραθώνιος που αναδεικνύει για ακόμα μια φορά τον γραφειοκρατικό παραλογισμό. Η Επίτροπος Διοικήσεως παρενέβη σημειώνοντας πως ο Υπουργός δεν είχε δικαίωμα να τους ανακαλέσει και να τερματίσει την απόσπαση τους στη Μόσχα, καθώς αυτό ήταν αποκλειστική αρμοδιότητα του Υπουργικού Συμβουλίου. Το Υπουργικό Συμβούλιο, έσπευσε να διορθώσει το λάθος με μια απόφαση που είχε αναδρομική ισχύ, αλλά οι αστυνομικοί δεν άφησαν το λάθος να περάσει απαρατήρητο. Προσέφυγαν στο Ανώτατο Δικαστήριο και πέτυχαν την πρώτη ακύρωση το 2004. Ακολούθησε έφεση εκ μέρους του κράτους, η οποία απορρίφθηκε το 2007. Στη συνέχεια υπήρξε μια νέα προσπάθεια του Υπουργικού Συμβουλίου να τερματίσει την απόσπαση, η οποία επίσης ακυρώθηκε από το δικαστήριο το 2009. Με αυτά τα «παράσημα» ανά χείρας οι δύο αστυνομικοί θεώρησαν πως ο δρόμος για τις αποζημιώσεις ήταν πλέον ανοικτός.
Δεν πείστηκε το Εφετείο
Το Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας είχε ήδη απορρίψει τις αγωγές τους και το Εφετείο συμφώνησε απόλυτα με αυτό το σκεπτικό. Η βασική αρχή είναι απλή όσο και αν ακούγεται σκληρή. Μια ακυρωτική απόφαση δεν ισούται αυτόματα με αποζημίωση. Το δικαστήριο εξήγησε πως οι ακυρώσεις που πέτυχαν οι αστυνομικοί ήταν τυπικού και διαδικαστικού χαρακτήρα. Αφορούσαν το ποιο όργανο πήρε την απόφαση και την παράνομη αναδρομικότητα και όχι την ουσία, του αν έπρεπε ή όχι να βρίσκονται στη Μόσχα. Για να πάρει κάποιος χρήματα με αποζημιώσεις, πρέπει να αποδείξει πραγματική ζημιά που συνδέεται άμεσα με την πράξη και όχι να βασίζεται σε υποθέσεις για το τι θα μπορούσε να είχε γίνει σε ένα παράλληλο σύμπαν.
Θα επιστρέφατε στη Μόσχα;
Το κρίσιμο σημείο ήταν αν οι δύο αστυνομικοί θα επέστρεφαν στη Ρωσία ακόμα και αν η διοίκηση ενεργούσε άψογα. Η απάντηση που έδωσε η πραγματικότητα ήταν αρνητική. Το δικαστήριο παρατήρησε πως την ίδια περίοδο ο Αρχηγός Αστυνομίας ζητούσε επιστροφή προσωπικού λόγω υποστελέχωσης ενώ από το 2004 άλλαξε η συμφωνία Κύπρου και Ρωσίας με αποτέλεσμα να μην αποσπώνται πλέον αστυνομικοί. Άρα ακόμα και αν το Υπουργικό Συμβούλιο ακολουθούσε κατά γράμμα τις διαδικασίες οι δύο αστυνομικοί πάλι στην Κύπρο θα κατέληγαν.
Όταν οι αριθμοί δεν βγαίνουν στο χαρτί
Στο κομμάτι της απαίτησης ειδικών αποζημιώσεων το Εφετείο ήταν ιδιαίτερα αυστηρό. Οι δικαστές υπενθύμισαν πως όταν ζητάς συγκεκριμένα ποσά πρέπει να τα αποδεικνύεις με στοιχεία και ορθολογική εξήγηση. Οι αστυνομικοί παρουσίασαν καταστάσεις απολαβών χωρίς όμως να εξηγούν πώς προκύπτουν οι διαφορές και χωρίς να συνδέουν τα νούμερα με τα επιδόματα εξωτερικού με τρόπο που να πείθει το δικαστήριο. Επιπλέον διαπιστώθηκε πως κατά την επιστροφή τους ανέλαβαν κανονικά τα καθήκοντά τους και πληρώθηκαν όσα δικαιούνταν (επίδομα εξωτερικού) μέχρι την ημέρα που πάτησαν το πόδι τους στη Κύπρο.
Ούτε ευρώ αποζημίωση
Η ομόφωνη απόφαση του Εφετείου που εκδόθηκε από τους δικαστές Μ. Δρουσιώτη Δ. Κίτσιο και Μ.Γ. Πίκη ξεκαθάρισε το τοπίο. Για τους δύο αστυνομικούς εμφανίστηκε ο Σ. Α. Αγγελίδης ενώ τον Γενικό Εισαγγελέα εκπροσώπησε ο Χρ. Τσεκούρας. Η ουσία της υπόθεσης παραμένει μια διαχρονική υπενθύμιση για όσους αντιπαρατίθενται με το κράτος. Η ακύρωση μιας διοικητικής απόφασης είναι μια ηθική και νομική νίκη αλλά η μετατροπή της σε ευρώ απαιτεί κάτι περισσότερο από ρητορική απαίτηση. Απαιτεί αποδείξεις, πραγματική ζημιά και σύνδεση της με αριθμούς που να μπορούν να αντέξουν στην ψυχρή λογική της δικαστικής κρίσης. Στην περίπτωση της απόσπασης στη Μόσχα οι αποζημιώσεις χάθηκαν κάπου ανάμεσα στις διαδικαστικές λεπτομέρειες και στην αδυναμία τεκμηρίωσης της πραγματικής ζημιάς.