Μοναχοί Αββακούμ: Καθαιρέθηκαν, αλλά συνεχίζουν: Πού τελειώνει η Εκκλησία και αρχίζει ο νόμος

Η Εκκλησία της Κύπρου δεν έχει τη δυνατότητα να εμποδίσει οποιονδήποτε από το να παρουσιάζεται ως κληρικός ή μοναχός. Ακόμη κι αν αυτός επιδίδεται στη συγκέντρωση χρημάτων επικαλούμενος αγαθούς σκοπούς ή προχωρεί στην τέλεση μυστηρίων, οι δυνατότητες παρέμβασης της Εκκλησίας είναι περιορισμένες.
Παρέμβαση της Ιεράς Συνόδου μετά τις πληροφορίες
Σχετικές πληροφορίες έφτασαν μέχρι και την Ιερά Σύνοδο, γεγονός που οδήγησε στην έκδοση ανακοίνωσης μετά την τελευταία συνεδρία του Σώματος. Με αυτήν, η Σύνοδος ενημέρωσε τους πιστούς ότι οι καθαιρεθέντες μοναχοί της Μονής Οσίου Αββακούμ θεωρούνται «αντικανονικοί».
Στην ανακοίνωση επισημαίνεται ότι όλα όσα τελούνται από καθαιρεθέντες κληρικούς, οι οποίοι έχουν ανενεργή την ιεροσύνη τους, στο αντικανονικά συσταθέν Ησυχαστήριο, είναι «άκυρα και ανυπόστατα» και ότι στους συμμετέχοντες «δεν προσφέρεται καμία αγιαστική χάρη».
Παράνομες ενέργειες; Θέμα της Πολιτείας
Για την Ιερά Σύνοδο, το ζήτημα κατά πόσον οι ενέργειες των καθαιρεθέντων μοναχών συνιστούν όχι μόνο αντικανονική αλλά και παράνομη συμπεριφορά, αποτελεί αποκλειστικά θέμα της Πολιτείας.
Την ίδια θέση εκφράζει και ο Αρχιεπίσκοπος Γεώργιος, ο οποίος σημειώνει ότι τυχόν ποινικά αδικήματα εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της Δικαιοσύνης, ενώ η Εκκλησία μπορεί μόνο να νουθετεί τους πιστούς να μην ακολουθούν τις τελετές που οργανώνουν οι συγκεκριμένοι μοναχοί.
Νομικό κενό και όρια παρέμβασης
Η Εκκλησία δεν μπορεί να κινηθεί περαιτέρω, καθώς δεν υπάρχει συγκεκριμένο νομοθετικό πλαίσιο που να καλύπτει τέτοιες περιπτώσεις. Παράλληλα, ενδεχόμενη παρέμβαση της Πολιτείας μόνο και μόνο λόγω τέλεσης τελετών θα μπορούσε να οδηγήσει τους μοναχούς στο επιχείρημα ότι ανήκουν σε άλλη Εκκλησία, σε αίρεση ή ακόμη και σε νεοσύστατο θρησκευτικό σχηματισμό.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, ενδεχομένως να αποφύγουν νομικές συνέπειες, ωστόσο θα πρέπει να ξεκαθαρίσουν δημόσια ότι δεν ανήκουν στην Εκκλησία της Κύπρου, κάτι που πιθανότατα θα απομακρύνει μέρος των πιστών που τους ακολουθούν.
«Αντιποίηση αρχής» αλλά χωρίς αποδείξεις
Στη νομοθεσία προβλέπεται το αδίκημα της «αντιποίησης αρχής», το οποίο τιμωρείται με φυλάκιση έως 12 μήνες ή πρόστιμο μέχρι €1.700 ή και με τις δύο ποινές. Ωστόσο, εκτιμάται ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι εξαιρετικά δύσκολο να στοιχειοθετηθεί τέτοιο αδίκημα εις βάρος των μοναχών.
Ανοικτό το ενδεχόμενο νέας εκκλησιαστικής ποινής
Η μοναδική εκκρεμότητα για την Εκκλησία της Κύπρου αφορά το κατά πόσον θα επιβληθεί νέα ποινή, εφόσον οι μοναχοί δεν συμμορφωθούν με την απόφαση της Ιεράς Συνόδου να μονάσουν σε διαφορετικά μοναστήρια.
Υπενθυμίζεται ότι αρχικά τέθηκαν σε αργία με απόφαση του Μητροπολίτη Ταμασού Ησαΐα, ενώ στις 2 Οκτωβρίου 2025 το Συνοδικό Δικαστήριο τους επέβαλε την ποινή της καθαίρεσης. Στις 19 Οκτωβρίου 2025, η Ιερά Σύνοδος επικύρωσε την απόφαση, απορρίπτοντας την έφεσή τους.
Ποινικές υποθέσεις και επόμενα βήματα
Λόγω των ποινικών υποθέσεων που εκκρεμούν ενώπιον των πολιτικών δικαστηρίων, η Ιερά Σύνοδος τους έδωσε άτυπα χρόνο για να προετοιμάσουν την υπεράσπισή τους. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, δεν αποκλείεται νέα συνεδρία της Συνόδου.
Εάν εκδοθεί καταδικαστική απόφαση από τη Δικαιοσύνη, ενδέχεται να οδηγηθούν ακόμη και σε φυλάκιση, γεγονός που θα διαφοροποιήσει τα δεδομένα. Αν, αντίθετα, υπάρξει αθωωτική απόφαση, αυτή δεν αναιρεί τις αποφάσεις της Εκκλησίας, οι οποίες βασίστηκαν σε δικά της στοιχεία και τεκμήρια.