Ο πραγματικός υβριδικός πόλεμος

Στα σύντομα για να κερδίζουμε χρόνο:
• Η όλη ιστορία με το βίντεο δεν πρέπει να τελειώσει εδώ. Η κοινωνία των πολιτών θα πρέπει να κάνει ό,τι μπορεί για να δείξει ότι αυτή τη φορά δεν θα καταπιεί αμάσητη τη συστημική σήψη, απλώς με κάποιες παραιτήσεις (π.χ. Συλλούρης τότε, Χαραλάμπους τώρα).
• Τα κόμματα και ο κάθε βουλευτής χωριστά θα πρέπει να κριθούν αυστηρά για το τι ακριβώς κάνουν Τώρα (όχι απλώς τι δηλώνουν) για να εξυγιανθεί το σύστημα -έστω ένα σκαλοπάτι πιο πάνω. Κι επειδή η ειλικρίνεια έχει πολλή βαρύτητα στην κοινωνία, κερδίζει όποιος πει «κάναμε κι εμείς λάθη και ανομίες στο παρελθόν αλλά κάποια στιγμή πρέπει να βάλουμε όλοι μια τελεία».
• Το σύστημα έχει δύο όπλα: (α) Την κοντή μνήμη των πολιτών. (β) Την εύκολη λύση-«επανάσταση» του Ελληνοκύπριου πολίτη («αφού είναι έτσι τα πράγματα, θα τους δείξω εγώ, θα ψηφίσω Φειδία»). Αυτά τα δύο «όπλα» του συστήματος θα πρέπει να πολεμήσουμε ως πολίτες!
• Όλα αυτά είναι η ελάχιστη προϋπόθεση για να επιβιώσουμε ως Ελληνοκύπριοι στο νέο εφιαλτικό σκηνικό. Πέρα από τα «ναι αλλά κι εσείς κάνατε τα ίδια…», θα πρέπει να υπάρξει άμεση τομή: Τώρα, τι κάνουμε;;;
Η Γη χάνεται στο Διάστημα
Το να σουλουπώσουμε το κράτος μας και να μειώσουμε τη διαπλοκή και τον λαϊκισμό έχουν χαρακτήρα επείγοντος, επειδή ο κόσμος γύρω μας αλλάζει δραματικά· και η αλλαγή αυτή προϋποθέτει πολλή σοβαρότητα για να επιβιώσουμε.
Αναλωνόμαστε σε άσκοπες αντιπαραθέσεις. Άλλοι επειδή ελπίζουν ακόμη ότι η Ρωσία μπορεί να είναι το αντίπαλο δέος στον δυτικό ιμπεριαλισμό και άλλοι επειδή θεωρούν ότι η Δύση και οι αρχές της πρέπει να νικήσουν αυτόν τον πόλεμο. Ή άλλοι επειδή έχουν μια συναισθηματική σύνδεση με τη Ρωσία (πρώην ΕΣΣΔ) και αγωνιούν για τον θάνατο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και άλλοι επειδή οπτασιάζονται ακόμη τη «Δύση» ως ένα ενιαίο πράγμα και ονειρεύονται την παγκόσμια επιβολή της.
Όλα λάθος!
Το θέμα είναι ότι το σκηνικό έχει αλλάξει δραματικά τα τελευταία χρόνια, κι εμείς ακόμη τυρβάζουμε στη βάση ερμηνειών του 20ού αιώνα:
(α) Στον δυτικό κόσμο έχει διαρραγεί το πλαίσιο των παραδοσιακών Αρχών. Η μία μετά την άλλη οι χώρες του δυτικού κόσμου γίνονται άμεσα ή έμμεσα αθύρματα στα χέρια ακροδεξιών, με κυνικό πολιτικό λόγο.
(β) Δεν έχουμε μπροστά μας απλώς άλλα τρία δύσκολα χρόνια με τον Τραμπ. Εκτός του ότι ο χάρτης έχει γεμίσει με χώρες όπου οι ακροδεξιοί κυβερνούν ή επιβάλλουν πολιτικές, οι ίδιες οι κοινωνίες φασιστικοποιούνται: Προτιμούν με κάθε ευκολία πια «λύσεις» τύπου Τραμπ ή Όρμπαν, επιλέγουν Φειδίες έναντι πολιτικών, ερωτεύονται το αβγό του φιδιού. Όλο και περισσότεροι πολίτες δεν βλέπουν τη δημοκρατία ως αξία-αγαθό και τα προβλήματά της ως παθογένειες αλλά τείνουν να την ταυτίζουν ασυναίσθητα με τη διαφθορά και τη διαπλοκή. Όλο και περισσότερες κοινωνίες ψάχνουν τον δικτατορικό μεσσία που θα τις απαλλάξει από όλα τα κακά που «Περιέχει η Δημοκρατία»!
(γ) Το παγκόσμιο σύστημα ανατρέπεται: Από τον πολυκεντρισμό μετά το 1990, περνάμε ξανά σε έναν πολύ ιδιότυπο αυτή τη φορά διπολισμό: Έναν διπολισμό κυνικά περιορισμένο σε επίπεδα εξουσίας και επιρροής. Τεχνολογικό προβάδισμα, έλεγχος μικρών χωρών, στρατιωτική δύναμη. Με άλλα λόγια, τον κυνικό διπολισμό μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας. Το ιδεολογικό αφήγημα είναι σχεδόν εντελώς απόν.
(δ) Μόνο ερωτηματικό η Ευρωπαϊκή Ένωση. Η οποία λόγω της φύσης της
1. Δεν μπορεί να έχει ηγεμονικές επιδιώξεις (δεν είναι κράτος, είναι μια ατελής ομοσπονδία).
2. Δεν μπορεί να είναι ακραία παρεμβατική (δεν γίνεται, τη στιγμή που το κύτταρό της είναι ο διάλογος, η συνεννόηση, η συναίνεση, να ανεβαίνει σε ξένα κρεβάτια με λασπωμένες μπότες).
3. Είναι αντιπαθής στους δύο πόλους (αποτελεί μια διαρκή ενοχλητική υπόμνηση αρχών, πλανητικής σκέψης και ορθολογισμού –και ως οικονομία είναι εξαιρετικά υπολογίσιμη).
Η Ρωσία
Ως χώρα η Ρωσία, ιστορικά, είναι η «χαρά» των γεωκοινωνιολόγων: Μετά τις επεκτάσεις ανατολικά και δυτικά από τον Ιβάν τον Τρομερό και τον Πέτρο τον Μέγα, συγκέντρωσε τα δύο κύρια γεωγραφικά χαρακτηριστικά που προκαλούν πολιτειακές παρενέργειες. Δηλαδή, απέραντες επίπεδες περιοχές (πεδιάδες και στέπες) και σχετική απουσία φυσικών συνόρων (απροσπέλαστες οροσειρές και πλατιά ποτάμια) που να τη χωρίζουν από άλλες χώρες. Σύμφωνα με την πλειονότητα των γεωκοινωνιολόγων, αυτά τα δύο χαρακτηριστικά παράγουν –σχεδόν αναπόδραστα– συγκεντρωτικές πολιτειακές δομές. Απολυταρχίες ή δικτατορίες.
Οι τσάροι και η ΕΣΣΔ διαχειρίστηκαν όλα τα πλεονεκτήματα του συγκεντρωτισμού σε γενικές γραμμές με ευφυή τρόπο. Δεν μπορούμε να πούμε το ίδιο για τα τελευταία 26 χρόνια. Πέρα από τις αρχές –δημοκρατία, κράτος δικαίου, ευημερία των πολιτών– αν δούμε τα πράγματα στυγνά γεωπολιτικά, οι εδαφικές επιτυχίες της Ρωσίας από το 2014 είχαν καθοριστικά υψηλό κόστος. Όχι μόνο για την παγκόσμια ισορροπία αλλά και για την ίδια τη χώρα:
• Αποκλεισμός και κυρώσεις από κρίσιμο μέρος της διεθνούς κοινότητας.
• Συνακόλουθα, οικονομική εξασθένηση και υποχρέωση σε λύσεις ανάγκης (π.χ. πώληση εξαγώγιμων αγαθών –κυρίως φυσικό αέριο και πετρέλαιο– σε πολύ χαμηλές τιμές).
• Ανάγκη για επίταση των ηλεκτρονικών και υβριδικών πολέμων, προκειμένου να διατηρηθούν τα υπολείμματα διεθνούς πολιτικής επιρροής. Πράγμα που επέτεινε και την καχυποψία απέναντί της.
• Ραγδαία απώλεια περιφερειακών και διεθνών ερεισμάτων: Από τη Συρία και την πλειονότητα του αραβικού και μουσουλμανικού κόσμου, μέχρι την Αρμενία και τη Βενεζουέλα. Μια άλλη μερίδα κρατών, π.χ. της Λατινικής Αμερικής, προκειμένου να επιβιώσουν από την εχθρότητα της Ουάσινγκτον, αποστασιοποιούνται εξίσου ραγδαία από τη Ρωσία. Άλλες πέφτουν στην αγκαλιά της Κίνας σαν ώριμο φρούτο (Υποσαχάρια Αφρική, Λατινική Αμερική).
Ο Βλαντίμιρ Πούτιν δεν κάνει κακό μόνο στην Ουκρανία. Κάνει μεγαλύτερο κακό στη Ρωσία αλλά μέσω αυτού και στην παγκόσμια ισορροπία. Δεν εκσφενδονίζει μόνο βαλλιστικούς πυραύλους Ορέσνικ. Εκσφενδονίζει και τον πλανήτη εκτός ηλιακού συστήματος.
Γιατί μας αφορά άμεσα
1. Ο υβριδικός κόσμος που προκύπτει είναι εξαιρετικά κυνικός. Δεν καταλαβαίνει από προσχήματα ούτε από ιδεολογικούς περιορισμούς. Οι ιδεολογικοί ή οι προσχηματικοί περιορισμοί επιβάλλουν ένα μέτρο ή έστω έναν αυστηρό έλεγχο από τις κοινωνίες (στο Βιετνάμ οι ΗΠΑ ηττήθηκαν κατά 50% από τους Βιετκόνγκ και κατά 50% από τους διαμαρτυρόμενους πολίτες του κόσμου και τους εξεγερμένους Αμερικανούς πολίτες). Είναι πολύ δυσκολότερα αντιμετωπίσιμη μια κατάσταση όπου οι ίδιοι οι πολίτες του κόσμου χειροκροτούν τις δικτατορικές/κυνικές συμπεριφορές και θέλουν και η χώρα τους να τις μιμηθεί.
2. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, τα μικρά και μικρομεσαία κράτη χάνουν από χέρι. Οι επιλογές γίνονται εξίσου κυνικές με την κατάσταση. Είτε υποκύπτεις σε ένα νέο είδος κατάκτησης είτε είσαι χαμένος. Υπάρχει βέβαια και η δυνατότητα να βαφτίζεις την υποταγή ως «επιλογή» ή «πατριωτική πράξη»...
3. Η βίαιη μεταφορά μας από τον διαλεκτικό πολυπολισμό στον κυνικό διπολισμό από τη φύση της αφήνει κενά. Για παράδειγμα, το κενό στην περιοχή μας από τη ραγδαία υποχώρηση της ρωσικής επιρροής δεν μπορεί να καλυφθεί εξ ολοκλήρου από ΗΠΑ ή Κίνα. Σημαντικό μέρος του ήδη καλύπτεται από μεσαίου μεγέθους δυνάμεις. Όπως η Τουρκία, το Ισραήλ και η Σαουδική Αραβία.
Για αυτό: Επειγόντως πρέπει να σοβαρευτούμε! Μόνο αν οικοδομήσουμε σε σύντομο χρόνο ένα κράτος διεθνώς και εσωτερικά αξιόπιστο, ένα κράτος δικαίου, έχουμε πιθανότητες επιβίωσης. Ο κόσμος έχει γεμίσει με λεπίδες. Αν δεν σοβαρευτούμε, το έργο θα είναι ένα ατόφιο θρίλερ!
Το καλάθι
• …με τους υποκριτές (1): Αν η απειλή Τραμπ για στρατιωτική επιχείρηση στο Ιράν είναι για να σταματήσει η σφαγή διαδηλωτών ίσως ορθώς διατυπώνεται. Αν είναι όμως για αποκατάσταση της δημοκρατίας στη χώρα είναι υποκριτική: (α) Τραμπ και Νετανιάχου στο παρελθόν έκαναν τα πάντα για να φύγουν από τη μέση οι μετριοπαθείς και να απολυτοποιηθεί η δικτατορία στο Ιράν. (β) Δεν υπάρχει δομημένη αντιπολίτευση στο Ιράν ούτε ηγετική προσωπικότητα. Τι ακριβώς θα γίνει την επόμενη μέρα; (γ) Μεγάλο «αγκάθι» είναι οι δεκάδες χιλιάδες ένοπλοι «Φρουροί της Επανάστασης». Ποιος και πώς θα τους χειριστεί;
• …με τους υποκριτές (2): Υπουργικό Συμβούλιο, κόμματα, πολιτικά πρόσωπα και ΜΜΕ τίμησαν όπως του άξιζε τον Γιώργο Βασιλείου (με πιο ακριβείς πολλούς Τουρκοκυπρίους, όπως ο Ακιντζί). Η προσφορά του ήταν ανεκτίμητη! Στο Κυπριακό και στην ένταξη στην Ε.Ε. αλλά και σε μεταρρυθμιστικά μέτρα εσωτερικά. Όλοι ξέρουμε βέβαια ότι πολλοί από όσους τον τιμούν μετά θάνατο το κάνουν υποκριτικά. Γιατί, όσο ήταν πρωταγωνιστής, τον πολέμησαν λυσσαλέα.
• …με τους υποκριτές (3): Τα περιστατικά βίας μαθητών κατά εκπαιδευτικών αυξάνονται. Στη δημοσιότητα βγαίνει μόνο ένα πολύ μικρό μέρος εκείνων που τελικά καταγγέλλονται στην Αστυνομία. Μήπως είναι λίγο υποκριτική η περιστασιακή «ανησυχία» θεσμών; Όταν τα μέτρα για έλεγχο της παραβατικότητας ανταποκρίνονται στις ανάγκες της δεκαετίας του 1990 και όταν η κοινωνική απαξίωση των εκπαιδευτικών είναι –για ευνόητους λόγους– εργολαβική και ραγδαία, ε τότε, το να υφίστανται Και σωματική βία είναι μαθηματικό συνεπακόλουθο.