Στην κατηγορία «Α» παίζει η Κύπρος και ζυγίζει έξοδο στις αγορές

Παίζει στην κατηγορία «Α» η Κυπριακή Δημοκρατία και αυτό της δίνει την ευχέρεια, όταν ολοκληρώσει τις διαδικασίες και αποφασίσει να βγει στις αγορές για δανεισμό, να έχει ευνοϊκό κόστος δανεισμού, εξαργυρώνοντας με αυτό τον τρόπο την καλή επενδυτική βαθμίδα από τους οίκους πιστοληπτικής αξιολόγησης.
Σήμερα, όλοι οι οίκοι διατηρούν την αξιολόγηση του αξιόχρεου του μακροπρόθεσμου ομολόγου της Κυπριακής Δημοκρατίας στην ανώτερη μεσαία βαθμίδα, με σταθερή προοπτική.
Πιο αναλυτικά: ο οίκος DBRS (A), ο Fitch (A-), η Moody’s (A3) και οι Standard & Poor’s (A-). Θεωρητικά, η πιστοληπτική ικανότητα μιας χώρας αντανακλά το πόσο ασφαλής επένδυση είναι η αγορά των ομολόγων της, πόσο πιθανόν είναι δηλαδή να μην εξυπηρετήσει το χρέος της. Το 2024 σηματοδότησε την επαναφορά της αξιολόγησης του αξιόχρεου του μακροπρόθεσμου ομολόγου της Κυπριακής Δημοκρατίας στην ανώτερη μεσαία βαθμίδα A ύστερα από 13 έτη.
Το 2024, τρεις από τους τέσσερις οίκους πιστοληπτικής αξιολόγησης (Moody’s, Fitch, S&P’s), με τους οποίους η Κυπριακή Δημοκρατία διατηρεί συμβατική σχέση, προέβησαν σε αναβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της ΚΔ κατά δύο βαθμίδες έκαστος (στη βαθμίδα Α) σε σύγκριση με το έτος 2023.
Ο τέταρτος οίκος αξιολόγησης (DBRS) επαναβεβαίωσε την πιστοληπτική αξιολόγηση διαμορφώνοντας την προοπτική σε θετική το έτος αυτό, ενώ κατά το έτος 2025 ο ίδιος οίκος αναβάθμισε το αξιόχρεο του μακροπρόθεσμου ομολόγου της ΚΔ κατά δύο βαθμίδες συνολικά ( τον Μάρτιο και τον Σεπτέμβριο του 2025) στην κατηγορία Α .
Τι θα μπορούσε να δώσει ακόμη καλύτερη βαθμολογία στο αξιόχρεο της Κυπριακής Δημοκρατίας; Το Υπουργείο Οικονομικών υποδεικνύει, σύμφωνα με την επιχειρηματολογία των οίκων αξιολόγησης, ότι παράγοντες που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αναβάθμιση του αξιόχρεου της ΚΔ στο προσεχές μέλλον είναι η διατήρηση ισχυρού ρυθμού οικονομικής μεγέθυνσης, υγιούς δημοσιονομικής πολιτικής, περαιτέρω μείωση των μην εξυπηρετούμενων χορηγήσεων, διατήρηση της καθοδικής πορείας του δημόσιου χρέους και μείωση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών.
Το Γραφείο Διαχείρισης Δημόσιου Χρέους αναφέρει ότι το ημερολογιακό πρόγραμμα των πιστοληπτικών αξιολογήσεων για τις επικείμενες πιστοληπτικές αξιολογήσεις, εντός του 2026, δεν έχει ανακοινωθεί.
Βήμα για έξοδο στις αγορές
Όλες οι πληροφορίες συγκλίνουν ότι το 2026 θα κάνει το βήμα η Κύπρος για δανεισμό €1 δις μέσω Ευρωπαϊκών Μεσοπρόθεσμων Ομολόγων (EMTN) όπως άλλωστε συνηθίζει τα τελευταία χρόνια.
Σύμφωνα με το Γραφείο Διαχείρισης Δημόσιου Χρέους, η Κυβέρνηση καλείται να καλύψει τις ακαθάριστες χρηματοδοτικές ανάγκες είτε από εξωτερικές πηγές είτε από εσωτερικές πηγές, λαμβάνοντας υπόψη το κόστος και το επίπεδο ανοχής κινδύνου.
Δεδομένου ότι η εγχώρια χρηματοδότηση είναι περιορισμένη, η κυβέρνηση επικεντρώνεται στη χρηματοδότηση των ακαθάριστων χρηματοδοτικών αναγκών μέσω εξωτερικής χρηματοδότησης. Σημειώνεται ότι, η εξωτερική χρηματοδότηση θα εξακολουθήσει να είναι εκ των πραγμάτων, η προτιμητέα πηγή χρηματοδότησης του Κράτους ενόψει του ότι παρέχεται η δυνατότητα εξεύρεσης εν ευθέτω χρόνο των αναγκαίων κεφαλαίων, η χρηματοδότηση δύναται να είναι οικονομικά αποδοτικότερη και πιο συμφέρουσα και να έχει πιο μακροπρόθεσμη λήξη. Τίθεται ως στόχος ότι το 75% κατά μέσο όρο των ακαθάριστων χρηματοδοτικών αναγκών για την χρονική περίοδο 2026-2028 θα προέρχεται από εξωτερικές πηγές, που εκ των οποίων η πλειονότητα τους θα αφορά εκδόσεις ομολόγων ΕΜΟ (ΕΜΤΝ) στη διεθνή αγορά.
Μέτριες ανάγκες
Οι ανάγκες χρηματοδότησης που έχει η Κυπριακή Δημοκρατία το 2026 είναι μέτριες, λόγω ισχυρού δημοσιονομικού πλεονάσματος, όπως αναφέρει το Υπουργείο Οικονομικών. Άλλωστε τα στοιχεία που ανακοίνωσε η Στατιστική Υπηρεσία δείχνουν ότι το κράτος την περίοδο Ιανουαρίου – Νοεμβρίου 2025 κατέγραψε πλεόνασμα της τάξης των €1.159,4 εκατ. (3,2% στο ΑΕΠ) σε σύγκριση με πλεόνασμα €1.314,3 εκατ. (3,8% στο ΑΕΠ) για την περίοδο Ιανουαρίου-Νοεμβρίου 2024.
Το Γραφείο Διαχείρισης Δημόσιου Χρέους αναφέρει ότι οι χρηματοδοτικές ανάγκες ως ποσοστό του ΑΕΠ προβλέπεται να προσεγγίσουν το 2,6% το 2026, 3,2% το 2027 και 4,6% το 2028. Σύμφωνα πάντως με τις ακαθάριστες χρηματοδοτικές ανάγκες κεντρικής κυβέρνησης, η λήξη χρέους του 2026 φτάνει τα 2,29 δισ. ευρώ.
Η Κύπρος δεν είναι η μόνο κράτος που σκέφτεται τον δανεισμό, κάτι που δεν έκανε το 2025, αλλά υπάρχουν και άλλες χώρες που προγραμματίζουν έξοδο στις αγορές. Το 2026, χώρες όπως οι ΗΠΑ, η Γαλλία, η Ιταλία, η Κίνα, η Βραζιλία και η Ινδία αναμένεται να αντιμετωπίσουν δημοσιονομικές πιέσεις και να χρειαστεί να δανειστούν από τις αγορές, λόγω διευρυμένων ελλειμμάτων, ενώ και πολλές αναδυόμενες αγορές θα συνεχίσουν να αναζητούν χρηματοδότηση για ανάπτυξη, παρά τις γενικά θετικές προοπτικές για την παγκόσμια οικονομία, αναφέρουν οικονομικές αναλύσεις της περιόδου 2025-2026.
Οι χώρες των τρία «Α»
Οι χώρες που έχουν τριπλό «Α» αξιολόγησης από τους πιστοληπτικούς οίκους, που αποτελεί και την ψηλότερη βαθμολογία, δεν είναι και πάρα πολλές. Σήμερα, οι οικονομίες των 11 χωρών με βαθμολογία ΑΑΑ αντιπροσωπεύουν αθροιστικά το 10% του παγκόσμιου ΑΕΠ.
Η Κύπρος είναι στον κατάλογο των χωρών που έχουν ένα «Α» στην αξιολόγησή τους. Στην Ευρώπη οι χώρες με τη βαθμολογία τριών Α είναι η Γερμανία με την παραδοσιακή δημοσιονομική πειθαρχία της, η Ελβετία, η Ολλανδία, η Δανία, Σουηδία, Νορβηγία, Λουξεμβούργο, Λιχτενστάιν.
Στον υπόλοιπο κόσμο, στην επενδυτική ελίτ ανήκουν ο Καναδάς, η Σιγκαπούρη και η Αυστραλία. Αξίζει να σημειωθεί ότι πριν μερικούς μήνες ο οίκος Moody’s υποβάθμισε το αξιόχρεο των ΗΠΑ. Ο οίκος επικαλέστηκε το υψηλό χρέος της υπερδύναμης και τα υψηλά επιτόκια που αυξάνουν το κόστος εξυπηρέτησης του αμερικανικού χρέους. Η κίνηση του οίκου Moody’s αντανακλά την εντεινόμενη ανησυχία των οικονομολόγων για τα υψηλά και διαρκώς αυξανόμενα επίπεδα χρέους των μεγάλων οικονομιών.
Τι σημαίνουν οι βαθμολογίες από τους οίκους
Οίκοι πιστοληπτικής αξιολόγησης όπως Standard & Poor’s, Moody’s, Fitch αξιολογούν την πιστοληπτική ικανότητα των κρατών με βάση οικονομικούς και επιχειρηματικούς κινδύνους, χρησιμοποιώντας κλίμακες γραμμάτων (π.χ., AAA, BB+, B-) που υποδηλώνουν την ικανότητα αποπληρωμής χρέους.
Μια υψηλή αξιολόγηση (π.χ. «τριπλό Α» ή «AAA») σημαίνει χαμηλό κίνδυνο και χαμηλότερο κόστος δανεισμού, ενώ μια χαμηλή σήμανση υποδηλώνει υψηλότερο κίνδυνο. Κάθε οίκος αξιολόγησης έχει αναπτύξει το δικό του σύστημα διαβάθμισης για τους δανειζόμενους του δημοσίου αλλά και για τις επιχειρήσεις. Η Fitch Ratings ανέπτυξε ένα σύστημα αξιολόγησης το 1924 που υιοθέτησε και η Standard & Poor’s. Το σύστημα αξιολόγησης της Moody’s είναι λίγο διαφορετικό.
Οι οίκοι συμβολίζουν με γράμματα τις αξιολογήσεις τους σε μια κλίμακα από τον περισσότερο έως τον λιγότερο πιστοληπτικά αξιόπιστο. Συχνά μπορεί να προστεθεί ένα σήμα (+) ή (-) προκειμένου να δηλωθούν διαφορές μεταξύ κατάταξης (π.χ. ΑΑ+, CCC-). H σημασία των αξιολογήσεων έχει βαρύνουσα σημασία για τρεις λόγους:
Εμπιστοσύνη επενδυτών: Καθορίζουν την ελκυστικότητα μιας χώρας για διεθνείς επενδύσεις.
Κόστος δανεισμού: Μια καλύτερη βαθμολογία μειώνει τα επιτόκια που πληρώνει ένα κράτος για να δανειστεί.
Συμβολισμός: «ΑΑΑ» είναι η κορυφαία βαθμολογία (π.χ., σε Standard & Poor’s/Moody’s), ενώ η «ΒΒΒ» ή χαμηλότερη θεωρείται μη-επενδυτική βαθμίδα (junk).