Την προσέγγιση της ΕΕ για την Τεχνητή Νοημοσύνη παρουσίασε στη Λευκωσία ο Επίτροπος της ΕΕ ΜακΓκραθ

Η παραπληροφόρηση που παράγεται μέσω τεχνητής νοημοσύνης και τα «deepfakes» αναδείχθηκαν ως αυξανόμενη πρόκληση για τη δημοκρατική συζήτηση και τις εκλογές, κατά τη Διακοινοβουλευτική Διάσκεψη για την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ), στο πλαίσιο της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, που φιλοξενήθηκε από τη Βουλή των Αντιπροσώπων στη Λευκωσία.
Σε ομιλία του στη διάσκεψη, ο Επίτροπος της ΕΕ για τη Δημοκρατία, τη Δικαιοσύνη, το Κράτος Δικαίου και την Προστασία των Καταναλωτών, Μάικλ ΜακΓκραθ, παρουσίασε τον τρόπο με τον οποίο το ψηφιακό πλαίσιο της ΕΕ στοχεύει στην αντιμετώπιση των κινδύνων που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη.
Ο ΜακΓκραθ ευχαρίστησε την Πρόεδρο της Βουλής, Αννίτα Δημητρίου και τους διοργανωτές για τη διοργάνωση της συζήτησης κατά τα πρώτα στάδια της Κυπριακής Προεδρίας.
Αναφέρθηκε σε τομείς όπου τα συστήματα ΤΝ μπορούν να υποστηρίξουν τους καταναλωτές και τη δημόσια διοίκηση, όπως η σύγκριση τιμών, η ανίχνευση απατών, η βοήθεια στη δικαστική ανάλυση εγγράφων και στη διαχείριση υποθέσεων, καθώς και η ανίχνευση παραπληροφόρησης ή ξένης χειραγώγησης της πληροφορίας. Παράλληλα, επισήμανε ότι η δημόσια πολιτική πρέπει να λαμβάνει υπόψη περιπτώσεις όπου η ΤΝ χρησιμοποιείται με τρόπους που μπορεί να υπονομεύσουν τις δημοκρατικές διαδικασίες και την εμπιστοσύνη του κοινού.
Αναφερόμενος στις ανησυχίες για την ψευδή πληροφόρηση, σημείωσε ότι το περιβάλλον της πληροφορίας δέχεται ολοένα και μεγαλύτερη πίεση από προσπάθειες διάδοσης παραπληροφόρησης, χειραγώγησης του δημόσιου διαλόγου και παρέμβασης στις εκλογές, με τη ΤΝ να επιτρέπει την ανάπτυξη νέων μεθόδων. Έκανε λόγο για «υπερρεαλιστικά deepfakes» και αυτοματοποιημένες, εξατομικευμένες εκστρατείες παραπληροφόρησης που μπορούν να εξαπλωθούν γρήγορα και σε μεγάλη κλίμακα.
Η προσέγγιση της ΕΕ: «Προστατευτικά όρια» μέσω νομοθεσίας και μέτρων
Ο ΜακΓκραθ τόνισε ότι η προσέγγιση της ΕΕ βασίζεται στη θέσπιση «προστατευτικών ορίων» μέσα από ένα πακέτο νομοθεσιών και μέτρων που στοχεύουν στη λογοδοσία των πλατφορμών και την προστασία των χρηστών. Ανέφερε ως κύρια στοιχεία του ευρωπαϊκού ψηφιακού πλαισίου τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (GDPR), τον Νόμο για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA), τον Κώδικα Δεοντολογίας για την Παραπληροφόρηση, τον Κανονισμό για την Πολιτική Διαφήμιση και τον Ευρωπαϊκό Νόμο για την Ελευθερία των Μέσων.
Σε ό,τι αφορά τους πολίτες, εξήγησε ότι ο GDPR ενισχύει τον έλεγχο των ατόμων επί των προσωπικών τους δεδομένων, ενώ ο DSA καθορίζει υποχρεώσεις για τις διαδικτυακές πλατφόρμες όσον αφορά την αντιμετώπιση παράνομου περιεχομένου και τη μείωση κινδύνων, διασφαλίζοντας παράλληλα την ελευθερία της έκφρασης.
Συμπλήρωσε ότι ο Νόμος για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act) επιβάλλει απαιτήσεις ώστε τα συστήματα ΤΝ να αναπτύσσονται και να χρησιμοποιούνται με σεβασμό στα θεμελιώδη δικαιώματα, ενώ ο Ευρωπαϊκός Νόμος για την Ελευθερία των Μέσων στοχεύει στη στήριξη της πρόσβασης σε αξιόπιστη πληροφόρηση και στην προστασία της ανεξάρτητης δημοσιογραφίας. Ο Επίτροπος υπογράμμισε ότι ο AI Act απαγορεύει πρακτικές όπως χειραγώγησης ή παραπλανητικές τεχνικές βασισμένες στην ΤΝ, καθώς και συστήματα που εκμεταλλεύονται ευάλωτους ανθρώπους.
Αναφέρθηκε, επίσης, στις υποχρεώσεις ανίχνευσης και σήμανσης περιεχομένου που έχει δημιουργηθεί ή τροποποιηθεί από ΤΝ — συμπεριλαμβανομένης της επισήμανσης deepfakes ή άλλων δημοσιεύσεων σχετικών με θέματα δημόσιου ενδιαφέροντος — και σημείωσε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εργάζεται πάνω σε κατευθυντήριες γραμμές για την ταξινόμηση των «υψηλού κινδύνου» συστημάτων ΤΝ, μεταξύ των οποίων και εκείνων που σχετίζονται με τις εκλογικές διαδικασίες.
Ο ΜακΓκραθ υπενθύμισε ότι ο DSA επιβάλλει νομικές υποχρεώσεις στις πολύ μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες να αντιμετωπίζουν συντονισμένες ψεύτικες δραστηριότητες και να μειώνουν τους κινδύνους παραπληροφόρησης που συνδέονται με τα συστήματα προτάσεων περιεχομένου. Παράλληλα, αναφέρθηκε στον Κώδικα Δεοντολογίας για την Παραπληροφόρηση, ως πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ της βιομηχανίας και της κοινωνίας των πολιτών, που εστιάζει στη σήμανση περιεχομένου που παράγεται ή αλλοιώνεται μέσω ΤΝ, στην αύξηση της διαφάνειας των αλγορίθμων και στον περιορισμό των οικονομικών κινήτρων για τη διάδοση ψευδών πληροφοριών.
Επιπλέον, επισήμανε ότι ο Κανονισμός για την Πολιτική Διαφήμιση θεσπίζει πανευρωπαϊκά πρότυπα διαφάνειας και δεοντολογίας, ώστε οι πολίτες να γνωρίζουν πότε και από ποιον χρηματοδοτείται μια πολιτική διαφήμιση, ποιο είναι το κόστος της και αν στοχεύει σε συγκεκριμένες ομάδες κοινού. Αναφέρθηκε επίσης στους περιορισμούς διαφημίσεων από μη ευρωπαϊκούς χορηγούς κατά το τρίμηνο πριν από εκλογές ή δημοψηφίσματα σε κράτος μέλος, χαρακτηρίζοντάς τους ως μέτρο αποτροπής ξένης χειραγώγησης και παρέμβασης.
Η Ευρωπαϊκή Ασπίδα Δημοκρατίας και συνεργασία με την Κυπριακή Προεδρία
Ο ΜακΓκραθ δήλωσε ότι η Ευρωπαϊκή Ασπίδα Δημοκρατίας (European Democracy Shield), που παρουσιάστηκε τον Νοέμβριο, επικεντρώνεται στην προστασία της ακεραιότητας του χώρου, στην υποστήριξη των δημοκρατικών θεσμών και εκλογών, καθώς και στην ενίσχυση της κοινωνικής ανθεκτικότητας και της συμμετοχής των πολιτών.
Αναφέρθηκε στα σχέδια για τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Κέντρου Δημοκρατικής Ανθεκτικότητας, το οποίο θα συγκεντρώνει τεχνογνωσία, θα ενισχύει τη συνεργασία και θα βελτιώνει τον συντονισμό όταν προκύπτουν φαινόμενα παραπληροφόρησης ή ξένης παρέμβασης. Πρόσθεσε ότι η έναρξη λειτουργίας του κέντρου βρίσκεται σε εξέλιξη σε συνεργασία με την Κυπριακή Προεδρία.
Παράλληλα, μίλησε για τη συνεργασία μέσω του Ευρωπαϊκού Δικτύου Συνεργασίας για τις Εκλογές και για τις επικείμενες κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με τη χρήση της ΤΝ με υπευθυνότητα στις εκλογές.
Κλείνοντας, ο ΜακΓκραθ ανέφερε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σκοπεύει να προτείνει εντός του έτους τον Νόμο για τη Ψηφιακή Δικαιοσύνη (Digital Fairness Act), που θα επικεντρώνεται στην προστασία των καταναλωτών στο διαδικτυακό περιβάλλον — αντιμετωπίζοντας παραπλανητικές πρακτικές όπως τα «σκοτεινά πρότυπα» (dark patterns), τους εθιστικούς σχεδιασμούς και το παραπλανητικό μάρκετινγκ, με ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο.